Toranlıq sensorlarının elektrik xarakteristikaları aşağıdakı şəkildədir:

     -Nominal gərginliyi                                    220-230v

     -Nominal cərəyanı                                     16A

     -Şəbəkə tezliyi                                            50-60Hs

     -Nominal gücü                                            3,5kVt

     -İşıqlanmaya həssaslığı                             <5-50Lyuks(tənzimləmək mümkündür)

     -İşləmə temperatur diapazonu               -25...+40°C

     -Qorunma tələbləri                                   İP44

                  Şək.4.Toranlıq sensorunun quraşdırma sxemi. 1.Elektrik şitində  yerləşən  avtomat                                                               açar;   2.Elektrik   şitində yerləşən sıfır(N) və torpaqlama(PE) sıxaclı yuvacıqlar;   3.Bayırda  toranlıq sensorunun   yaxınlığında  qutuda yerləşdirilən sıxaclı yuvacıqlar; 4.Toranlıq     sensoru;  5.Elektrik lampası.

   

        Toranlıq sensorunun quraşdırma sxemi şək.4-də göstərilmişdir.Quraşdırma işlərinin ardıcıl aparılma  qaydaları ilə tanış olaq.Əvvəlcə elektrik lampasının və toranlıq sensorunun quraşdırma yerləri təyin edilir.

Toranlıq sensoru (4)onun üzərindəki kronşteynlə divara bərkidilir. Kronşteynin üzərindəki deşiklərə uyğun olaraq divarda deşiklər açılır.Vint və plastik tıxacların köməyi ilə sensor divara bərkidilir.Elə etmək lazımdır ki, toranlıq sensoru elektrik lampasının arxası tərəfdə qalsın.Elektrik lampasının işığının  toranlıq sensorunun üzərinə düşməsinə yol vermək olmaz.Bundan sonra elektrik lampası(5) quraşdırılır.Elektrik məftillərini bərkitmək üçün istifadə olunan sıxaclı yuvacıqlar(3) toranlıq sensorunun yaxınlığında elektrik qutusunda yerləşdirilir.Onun elektrik qutusunda yerləşdirilməsində məqsəd kontaktların atmosfer yağıntılarından qorunmasıdır.Nəzərə alsaq ki, toranlıq sensorundan çıxan məftillərin uzunluqları çox qısadır, o zaman sıxaclı yuvacıqları mümkün qədər ona  yaxınlaşdırmaq lazımdır.Şəkildən göründüyü kimi  faza  xətti(L)  elektrik

şitində  yerləşdirilən  avtomat açardan(1) götürülür. Həmin şitdən sıfır(N) və torpaqlama xəttləridə götürülürlər. Faza (L) xətti-qəhvəyi, sıfır (N) xətti-göy və torpaqlama(PE) xətti-sarı rənglərdə göstərilmişdir. Bu xəttlər toranlıq sensorunun yaxınlığında yerləşən sıxaclı yuvacıqlara daxil olaraq bərkidilir. Əgər elektrik lampasının gövdəsi metal materialdandırsa, onu mütləq torpaqlama xəttinə birləşdirmək lazımdır.Faza  və sıfır xəttlərinin toranlıq sensoruna və elektrik lampasına qoşulmasını elektrik sxeminə uyğun olaraq yerinə yetirin.Quraşdırma işlərinin aparılması zamanı təhlükəsizlik texnikasının tələblərinə əməl edin. Bundan əvvəlki mövzumuzda Siz təhlükəsizlik texnikasının müəyyən tələbləri ilə tanış olmusunuz. Yaddan çıxarmayın ki, bu işləri apararkən yüksəklikdə işləməli olacaqsınız.  Bu məqsədlə aşağıdakı tövsiyyələrə diqqət etməyinizi məsləhət görürəm:

      -Ayaqaltıların dayanıqlı və davamlı olmasına tam əmin olduqdan sonra onlardan istifadə edin;

      -İşə təkbaşına başlamayln,mütləq yardim edən daha bir şəxsi dəvət edin;

      -İstifadə etdiyiniz alətləri ehtiyac olmadıqda ayaqaltının üzərində saxlamayın;

      -Elektrik uzadıcı kabellərdən istifadə edərkən onların tarım çəkilmiş vəziyyətdə istismarına yol verməyin;

      -Yardımçı kabel xəttlərini və avadanlıqları istifadə olunmadıqda gərginlik altında saxlamayın.

İstismar etdiyiniz əlektrik lampaları metal-hallogen və ya ciivəli lampalar olarsa, nəzərəalın ki,belə lampaların işəsalma anında sıçrayışla böyük cərəyan axıntısı baş verir.Bu tipdən olan lampaları və həmçinin, sensorun buraxıla bilən gücündən yuxarı həddə olan lanpaları toranlıq sensoruna qoşmaq üçün həmin gücə uyğun elektromaqnit buraxıcılı kontaktorlardan istifadə edin.

        Yuxarıda qeyd etdiyimiz kompakt konstruksiyalı toranlıq sensorlarından fərqli olan və tam başqa bir konstruksiyalara malik olan müxtəlif toranlıq sensorlarları mövcuddur. Belə bir konstruksiyaya malik olan toranlıq sensoru ilə tanış olaq. 

                                        Şək.5. Kontrollerli avtomatik  idarəetmə qurğusundan  və işığa həssas      fotoelementdən  ibarət olan  toranlıq  sensoru.

        Şək.5-də əvvəlki kompakt sensordan fərqli olaraq iki hissədən ibarət olan toranlıq  sensorunun    şəkili göstərilmişdir.Toranlıq sensorunun bir hissəsi kontrollerli avtomatik idarəetmə qurğusundan, digər hissəsi isə işığa həssas fotoelementdən ibarətdir. Bu toranlıq sensorunun idarəetmə qurğusu elektrik şitinin içərisisndə, işığa həssas fotoelement isə bayırda, üzərinə elektrik lampasının düşmədiyi istənilən yerdə  yerləşdirilə bilər.İşləmə prinsipi əvvəlki konstruksiyalı sensorla eynidir. Fotoelement havada işıqlanma səviyyəsinin azalması və ya artması haqqında müəyyən siqnalı idarəetmə qurğusuna göndərir. İdarəetmə qurğusu isə alınan siqnala uyğun olaraq, elektromaqnit releni uyğun olaraq ya işə salır, ya da söndürür. Elektromaqnit relenin kontaktları isə qapanarkən elektrik lampasını şəbəkəyə qoşur və yaxud kontaktlar aralanaraq elektrik lampasını söndürürlər. Aşağıda şək.5-də kontrollerli idarəetmə qurğusu və işığa həssas fotoelementdən ibarət olan toranlıq sensorunun əlektrik lampasına qoşulma sxemi verilmişdir.

                             Şək.5.İdarəetmə qurğusundan və fotoelementdən ibarət olan toranlıq sensorunun elektrik   lampasına  qoşulma  sxemi. 1-avtomat açar;  2-sıfır və torpaqlama xəttləri qoşulmuş sıxaclı yuvacıqlar; 3-idarəetmə qurğusu; 4-fotoelement; 5-elektrik lampası.

        Əvvəlki toranlıq sensorundan fərqli olaraq iki hissədən ibarət olan belə toranlıq sensorunun kontrollerli idarəetmə qurğusu elektrik şitinin içərisində yerləşdirilir. İdarəetmə qurğusunun konstruksiyası elə hazırlanmışdır ki, onu şitin içərisində DİN reykaya keçirmək mümkündür.Qoşulma ardıcıllığına diqqət edək.

Şəkildən göründüyü kimi avtomat açardan(1) çıxan faza xətti idarəetmə qurğusunun (3)L kontaktına,sifir sıxaclı yuvacığından(2)  çıxan xətt isə N kontaktına bağlanırlar. Bu xəttlər idarəetmə qurğusunun özünü qidalandırmaq üçün istifadə edilirlər. Avtomat açarın(1) çıxışından çıxan ikinci faza xətti idarəetmə qurğusunun(3)  “1” kontaktına bağlanır. İdarəetmə qurğusunun(3) “3” kontaktından çıxan xətt elektrik lampasının(5)  bir qütbünə bağlanır.Elektrik lampasının(5) digər qütbünə isə  sıfır sıxaclı yuvacıqdan(2) çıxan ikinci sıfır xətti bağlanır. İdarəetmə qurğusunun(3)  “2” və “4” kontaktlarından çıxan xəttlər İşığa həssas fotoelementin(4)  girişlərinə bağlanırlar.Bu xəttlərin quraşdırma zamanı yerlərinin dəyişilməsi  heç bir əhəmiyyət kəsb etmir. Əgər, elektrik lampasinin gövdəsi metal materialdan ibarətdirsə, onda həmin gövdəyə torpaqlama sıxaclı yuvacığından(2)  torpaqlama (PE) xətti qoşulmalıdır. Beləliklə, quraşdırma işləri 

bitdikdən sonra dövrə şəbəkə xəttinə qoşulur. Axşam saatlarında, toranlıq düşdükdə, işığa həssas fotoelement (4) ətraf mühitdə işıqlanmanın səviyyəsinin  idarəetmə qurğusunun üzərində “Lux” ifadəsi ilə göstərilmiş (interval 0-100 Lux arasında) tənzimləyici başlığın oxunun göstərdiyi rəqəm  səviyyəsinə  çatdığı haqda idarəetmə qurğusuna (3) müəyyən siqnal göndərir. İdarəetmə qurğusunun(3)  kontrolleri siqnalı qəbul edib daxili elektromaqnit releni işə salır, elaktromaqnit relenin kontaktları olan, idarəetmə qurğusunun “1” və “3” kontaktları qapanaraq əlektrik lampasını(5) şəbəkə xəttinə qoşur və nəticədə lampa işıqlanır. Səhər saatlarında, ətraf mühitin işıqlanma səviyyəsinin  arması haqqında fotoelementdən(4)  alınan siqnala uyğun olaraq kontroller elektromaqnit  releni söndürür və nəticədə idarəetmə qurğusunun(3) “1” və”3” kontaktları biri-birindən aralanaraq əlektrik lampasını(5) şəbəkədən ayırırlar.Yuxarıda göstərilən ardıcıllıqda ,toranlıq sensoru ,şəbəkədən ayrılmadan və heç bir müdaxilə olunmadan   fasiləsiz olaraq işləyir.

       Müasir dövrdə elektronikanın sürətli inkişafı ilə əlaqədar olaraq  dünyanın müxtəlif  şirkətləri tərəfindən  böyük çeşiddə və daha universal funksiyalara malik olan  toranlıq sensorları istehsal edilirlər. Bu məqalənin hazırlanmasında məqsəd, gənc elektriklərimizi sadə konstruksiyaya malik olan toranlıq sensorlarının işi , qoşulma sxemləri və quraşdırma qaydaları ilə tanış etməkdir. Tam əminliklə deyə bilərəm ki, sadə konstruksiyaları tam mənimsədikdən sonra, Siz çox asanlıqla digər konstruksiyaların quraşdırılmasını həyata keçirəcəksiniz.

Yerləşdirmə tarixi: 27.11.2016
Sosial şəbəkələrdə bölüşmək

07.12.2016
İşıqlı mənzillər. Temperatur tənzimləyiciləri
Bu mövzumuzda biz elektrik və elektron dövrələrlə idarə olunan termorelelərin, termotənzimləyicilərin və termostatların işləmə prinsipi və elektrik dövrələrinə qoşulma qaydaları ilə tanış olacağıq. Tranzistorla işləyən bir neçə elektron termotənzimləmə sxeminin  işləmə prinsipi  ilə tanış olacağıq. 

25.11.2016
Axşam saatlarında küçələrin, qapıların astanasının, həyətyanı meydançaların və digər yerlərdə yerləşən elektrik lampalarının elektrik açarı  və əl ilə yandırıb-söndürülməsinə ehtiyac qalmır. Bu işləri görmək üçün artıq toranlıq sensorları mövcuddur. 

21.11.2016
Bu məqalədə elektrik məftillərinin elektrik açarları vasitəsi ilə işıqlandırıcı qurğu və çıl-çıraqlara qoşulma qaydaları və elektrik sxemləri ilə tanışlığımızı davam edəcəyik.

07.12.2016

Maraqlı məqalələr

İşıqlı mənzillər. Temperatur tənzimləyiciləri

Bu mövzumuzda biz elektrik və elektron dövrələrlə idarə olunan termorelelərin, termotənzimləyicilərin və termostatların işləmə prinsipi və elektrik dövrələrinə qoşulma qaydaları ilə...

Ətraflı
27.11.2016

Maraqlı məqalələr

İşıqlı mənzillər. Toranlıq sensorları (davamı)

Bu sensorlar havanın qaralmasını hiss edərək bizim istədiyimiz yerdə elektrik lampalarını işə salaraq ətrafı işıqlandırır. 

Ətraflı
25.11.2016

Maraqlı məqalələr

İşıqlı mənzillər. Toranlıq sensorları.

Axşam saatlarında küçələrin, qapıların astanasının, həyətyanı meydançaların və digər yerlərdə yerləşən elektrik lampalarının elektrik açarı  və əl ilə...

Ətraflı