a)

b)

                             Şək.7.Döşəmə qızdırıcısı üçün termostat.a) ön görünüşü və b) arxa

                                       görünüşü.                                                  

      Termostatın idarə olunması çox sadədir.Termostatın ön görünüşündə iki vəziyyətli açarı, tənzimləmə dəstəyini və işıq indikatorunu görə bilərik.Arxa görünüşdə isə kontakt yuvacıqlarını və termostatın elektrik dövrəsinə qoşulma təsviri verilmişdir.Hər bir elementin və hər bir kontakt yuvacığının təyinatını öyrənərək çox asanlıqla termostatı işə salmaq olar. Termostatın işə salınması üçün əvvəlcə qızdırıcı elementin toru döşəməyə quraşdırılır.Quraşdırma işləri çox diqqətlə aprılmalıdır.Qızdırıcı elementin toru suvağın səthinə çox yaxın olmalıdır.Temperatura həssas elementin başlığı spiralvari quraşdırılmış qızdırıcı məftilin iki ilgəyinin tən ortasında yerləşdirilməlidir.Qeyd etməliyəm ki, həssas elementin məftilləri gərginlik altında olduğunu nəzərə almaq lazımdır.Buna görə və temperatur qızmasından qorumaq məqsədi ilə həssas elementin birləşdirici məftilləri istiyə davamlı boru vasitəsi ilə termostat yerləşən elektrik qutusuna çatdırılır. Parket və taxta döşömələrdə qızdırıcı elementin toru elə yerləşdirilməlidir ki, döşəmə taxtaları qızdırıcı məftilə təzyiq göstərərək onu sıradan çıxarmasın.Bu işlər elektrik quraşdırma işlərinin aparılması üçün  qoyulan təhlükəsizlik tələblərinə tam uyğun şəkildə aparılmalıdır. Döşəmədə quraşdırma işləri başa çatdıqdan sonra elektrik məftillərinin termostata qoşulma işlərini aparmaq olar. Termostatın arxasında böyük ölçüdə göstərilən N və L yuvacıqlarına şəbəkə xəttinin uyğun olaraq sıfır və faza xəttləri qoşulur. Kiçik ölçüdə göstərilən N(load) və L(load) yuvacıqlarına qızdırıcı elementin məftilləri qoşulur. NTC hərfləri ilə göstərilən iki yuvacığa(sensor) temperatura həssas elmentin məftilləri qoşulur.Termostata gələn faza xəttinə elektrik şitində əlavə avtomat açar quraşdırılmalıdır.Elektrik şitindən gələn torpaqlama xəttinə qızdırıcı elementin qoruyucu məftili qoşulmalıdır.İşlər tam başa çatdıqdan sonra temperaturu tənzimləmə dəstəyi vasitəsi ilə tənzimlənən temperatur qoyulur.Hər bir bölgü təqribən 6 dərəcəyə uyğun gəlir.Termostatın üzərindəki açar düyməsi sıxılaraq termostatı işə salır.Əgər bu zaman qızdırıcı element işə düşübsə o zaman indikator qırmızı rəngdə olacaqdır. Temperatur tam yığıldıqdan sonra termostat qızdırıcını dövrədən ayırır və bu zaman indikator yaşıl rəngdə işıqlanır.Bu qayda ilə termostat fasilələrlə döşəməni lazımi temperaturda saxlayır.       

      Mövzumuzun əvvəlinə qayıdaraq xatırlatmaq istəyirəm ki, gənc elektronçularımız üçün vəd etdiyim tranzistorla idarə olunan termotənzimləmə sxemlərini nümayiş elətdirmək istəyirəm. Aşağıda şək.8-də bir tranzistor üzərində qurulmuş termotənzimləmə sxemi göstərilmişdir.

      Tranzistorla idarə olunan  termotənzimləmə sxeminin iş prinsipi ilə tanış olaq. Tranzistorun kollektor qütbünə K kontaktoru qoşulmuşdur. Qida mənbəyi kimi nominal gərginliyi 9v olan    sabit cərəyan mənbəyi götürülmüşdür.

                      Şək.8.Bir tranzistorla idarə olunan elektron termotənzimləmə szemi.

      R1 rezistoru temperatur dəyişmələrinə həssas olaraq öz müqavimətini dəyişir. Belə rezistorlar termorezistorlar adlanır. R1 rezistoru dəyişən müqavimət olduğuna görə onu potensiometr də adlandıra bilərik. Ətraf mühitin temperaturuna uyğun olaraq R1 potensiometri vasitəsi ilə başlanğıc yerdəyişməni təyin edirik. R2  potensiometri vasitəsi ilə icra mexanizminin işəsalma rejimini təmin edirik. Müvafiq temperaturda VT1 tranzistoru açılaraq onun kollektor dövrəsinə qoşulmuş və 9v gərginliklə işləyən kintaktoru işə salır. Gərginlik kontaktor dolağından keçərək elektromaqnit sahəsi yaradaraq metal nüvəni geriyə sıxır və  nüvəyə bərkidilmiş açıq k1 və k2 kontaktlarını qapayır. Şək.8-dən göründüyü kimi, ardıcıl olaraq bağlanmış k1 və k2 kontaktları 220v dəyişən gərginlik dövrəsinə qoşulmuş L1 elektrik lampasını işə salır. L1 lampasını hər-hansı bir elektrik qurğusu ulə əvəz etmək olar.

        Aşağıda şək.9-da iki tranzistorla idarə olunan termotənzimləmə sxemi göstərilmişdir.

                      Şək.9. İki tranzistorla idarə olunan elektron termotənzimləmə sxemi. 

      Bu sxem də yuxarıda göstərilən sxem kimi işləyir. Havanın temperatur dəyişməsindən asılı olaraq R2 potensiometri başlanğıc vəziyyətini təmin edir.R1 və R3 potensiometrləri vasitəsi ilə icraetmə qurğusunun işəsalma rejimi təmin edilir.VT1 və VT2 bipolyar tranzistorlar Şmidt

  triqqeri əsasında qurulmuşlar. Müvafiq temperaturda VT1 tranzistoru açılır, VT2 tranzistorunu işə salaraq kollektor-emitter dövrəsini qapayaraq K kontaktorunu işə salır. Nəticədə K kontaktorunun kontaktları vasitəsi ilə idarə olunan mexanizm işə düşür. Termorelenin çıxışına qoşulmuş yükün gücü kontaktorlu relenin kontaktlarının maksimal kommutasiya cərəyanından asılıdır.

     Relenin kommutasiyası zamanı , tranzistoru xarici impulsun təsirindən qorumaq üçün relenin dövrəsinə yarımkeçirici diod VD1 paralel olaraq birləşdirilir.  

     Termorezistorlar iki qrupa bölünürlər.Birinci qrup- müqavimətin temperatur əmsalı mənfi(neqativ)  olan, bunlar termistorlar adlandırılırlar. İkinci qrup- müqavimətin temperatur əmsalı müsbət(pozitiv)  olanlar, bunlar isə pozistorlar adlandırılırlar. Termistorlarda temperaturun səviyyəsi artdıqca – müqavimətin qiyməti azalmağa başlayır. Pozistorlarda isə əksinə, temperaturun səviyyəsi artdıqca – müqavimətin qiyməti artmağa başlayır.

     Beləliklə, bu  mövzumuz başa çatır və gələcək mözumuzda biz Sizinlə relelər, kontaktorlar və maqnit-buraxıcı kontaktorlar vasitəsi ilə idarə olunan revers və digər idarəetmə sxemləri ilə tanış olacağıq.  

 

Yerləşdirmə tarixi: 01.01.2017
Sosial şəbəkələrdə bölüşmək

17.02.2017
Döşəmə plintusları (ikinci hissə)
Plintusların vulumasından  qabağ, onların bir neçə gün otaqda qalması məsləhətdir. O vaxta qədər plintuslar otağın temperaturuna və rütubətinə adaptasiya olacaqlar. Bundan başqa lazım olan ələtləri hazırlamaq lazımdır.

13.02.2017
Döşəmə plintusları (birinci hissə)
Taxta dəşəməsi hazır olandan sonra döşəmə ilə divarın  arasında olan boşluqları və əyrilikləri gizlətmək, döşəməyə bitmiş görüntü vermək üçün plintus vurulmalıdır. Təbii ki, taxta döşəməyə taxta plintus vurmağa daha məsləhətə uyğundur. Taxta plintusu döşəmə örtüyünün təbii görüntüsünü saxlayaraq onunla harmoniyada görünəcək.

11.02.2017
Evin döşəməsi. Taxta döşəmələr (üçüncü hissə)
Birinci mərtəbənin kürsüsündə, döşəmənin montajını həyata keçirəndə hidro-və istilik izolyasiyasına diqqət yetirmək məsələsi ortaya çıxır. Hidroizolyasiya üçün perqamin və polietilen selofan istifadə oluna bilər.

Bölmələr Sayt xəbərləri | Daşınmaz əmlak | Maraqlı məqalələr | İqtisadiyyat

17.02.2017

Maraqlı məqalələr

Döşəmə plintusları (ikinci hissə)

Plintusların vulumasından  qabağ, onların bir neçə gün otaqda qalması məsləhətdir. O vaxta qədər plintuslar otağın temperaturuna və rütubətinə adaptasiya olacaqlar. Bundan...

Ətraflı
13.02.2017

Maraqlı məqalələr

Döşəmə plintusları (birinci hissə)

Taxta dəşəməsi hazır olandan sonra döşəmə ilə divarın  arasında olan boşluqları və əyrilikləri gizlətmək, döşəməyə bitmiş görüntü vermək üçün plintus...

Ətraflı
11.02.2017

Maraqlı məqalələr

Evin döşəməsi. Taxta döşəmələr (üçüncü hissə)

Birinci mərtəbənin kürsüsündə, döşəmənin montajını həyata keçirəndə hidro-və istilik izolyasiyasına diqqət yetirmək məsələsi ortaya çıxır. Hidroizolyasiya...

Ətraflı