İstilik-izolyasiya materialları və məmulatları

İstilik-izolyasiya materialları və məmulatları

 

 

 

 

 

 

1. İstilik-izolyasiya materallar haqqında ümumi məlumat

Yaşayış, istehsalat və başqa binaların istilik mühafizəsi üçün, habelə müxtəlif istilik aqreqatlarının izolyasiyası üçün istifadə olunan material və məmulatlara istilik-izolyasiya materialları deyilir.

İstilik-izolyasiya materiallarının texniki xassələrində əsas göstərici onların məsaməliliyidir. Materialların məsaməliliyi və istilik-izolyasiya xassələri bir-birilə sıx əlaqədardır. Materialın isti- likkeçirmə qabiliyyəti məsamələrində olan havanın az istilikkeçir- məsi ilə bağlıdır. Müxtəlif istehsal üsulları tətbiq etməklə onun məsaməliliyini tənzim etmək və bununlada onlara istənilən xassələri vermək mümkündür. İstilik-izolyasiya materiallarının sıxlığı 700 kq/m3-dan və istilikkeçirmə əmsalı 0,21 Vt/(m °S)-dən çox olmamalıdır.

Bütün istilik-izolyasiya materiallarına qarşı aşağıdakı tələblər irəli sürülür: a) quraşdırdıqda və istismar etdikdə onun etibarlı olmasını təmin edən möhkəmlikli olmalı; b) onların çürüməsinə və gəmirici heyvanlar tərəfındən tələf edilməsinə yol verilməyən bioloji dayanıqlıqlı olmalı; c) maye və qazların təsirindən dağılmamasını təmin edən kimyəvidavamlı olmalı; ç) material quru və qeyri-hiqroskopik olmalıdır.

Bəzi istilik-izolyasiya materialları kifayət qədər yaxşı səsizolyasiya xassələrinə malik olduğundan, onlardan akustik material kimi istifadə olunur.

2. İstilik-izolyasiya materiallarının təsnifatı və quruluşu

İstilik-izolyasiya materiallarını istifadə olunan xammalına, xarici görünüşü və formasına, təyinatı və tətbiq sahəsinə, sıxlığı və quruluşuna görə siniflərə bölürlər.

İstifadə olunan xammalına görə üzvi və qeyri-üzvi istilik- izolyasiya materialları vardır.

Üzvi istilik-izolyasiya materiallarına ağac-lifli, ağac-yonqar, torf və qamış tavaları, habelə plastik kütlələrdən hazırlanan məmulatlar aiddir.

Qeyri-üzvi istilik-izolyasiya materiallarına mineral pambıq və ondan hazırlanan məmulatlar, şüşə pambığı və ondan hazırlanan məmulatlar, köpüklü şüşə, trepel qatılmış keramik məmulatlar, tərkibində asbest olan məmulatlar, keramzit çınqılı, köpdürülmüş vermikulit və perlit aiddir.

VermikulitPerlitKopuk

Üzvi istilik-izolyasiya materiallarının möhkəmliyi azdır və istismar şəraitində çox etibarlı deyildir. Onlar hiqroskopik olduğundan nəmləndikdə tez çürüyür və 100°S-dən yüksək temperaturun təsirinə davam gətirmir.

Qeyri-üzvi istilik-izolyasiya materiallannda bu nöqsanlar olmadığından onlar daha yüksək temperatur şəraitində işlədilə bilər.

Qeyri uzvi İİMQeyri Uzvi İİM

Xarici görünüşü və formasına görə istilik-izolyasiya materialları ədədi və dənəvər ola bilər. Ədədi materiallar müəyyən forma və ölçülərdə qəlibləmə yolu ilə hazırlanır, məsələn, tavalar, döşəklər, seqmentlər və.s. Dənəvər materiallar lifli və ya dənəli quruluşlu formasız kütlə halında və ya da onların qarışığı halında olur. Belə materiallardan keramzit çınqılını, köpdürülmüş vermikuliti, torf qırıntılarını, dənəli mineral pambığı göstərmək olar.

Tətbiq sahəsindən asılı olaraq istilik izolyasiya materialları soyuq səthləri, məsələn, divaları, örtükləri izolyasiya etmək üçün və qaynar səthləri (qaynar su və başqa mayelər axan boruları və s.) izolyasiya etmək üçün istifadə olunur.

Sıxlığından asılı olaraq istilik-izolyasiya materiallarının markaları bunlardır: D 15, D 25, D 35, D 50, D 75, D 100, D 125 D 150, D 175, D 200, D 225, D 250, D 300, D 350, D 400, D 45o' D 500, D 600 və D 700.

İİM D

Quruluşuna görə istilik-izolyasiya materiallan çoxməsaməli (deşik-deşik), dənəli, lifli, lövhəşəkilli və qarışıq quruluşlu olur.

Materiarın quruluşu onun möhkəmliyinə, sıxlığına və basqa fiziki-mexaniki xassələrinə çox təsir edir. Lifli quruluşlu materiallarda liflər eninə istilikkeçirmə, liflər boyu istilikkeçirmədən xeyli azdır (məsələn, ağacda iki dəfə azdır).

3. İstilik-izolyasiya materiallarının xassələri

Məsaməlilik istilik-izolyasiya materiallarının keyfıyyətini müəyyən edən əsas xassədir. Materialın istilikkeçirmə qabiliyyəti ancaq ümumi məsaməliliyindən deyil, məsamələrin xarakterindən, ölçülərindən və necə yerləşməsindən də asılıdır.

Mesameli İİMMesameli

Içərısində hava olan qapalı xırda məsaməli materialların istilik-izolyasiya xassələri daha yüksəkdir. Məsamələrdəki havanın sabit vəziyyətində istilikkeçirınə əmsalı çox az - 0,026 Vt/(m °S)- dir. Xırda qapalı məsamələrdə olan havanın sabit vəziyyətdə olması istilikkeçirməni azaldır. İriməsaməli uzunsov deşikli materiallarda konveksiya əmələ gələ biləcəyindən, istilikkeçirmə qabiliyyəti daha çox olur. Məsamələrdəki havanın həcmi kiçik olduqca, onun hərəkəti az olacaq və bununla da istilik-izolyasiya xassələri yaxşı olacaqdır. Materiallann istilikkeçirməsi onun sıxlığına, yəni ondakı bərk maddənin miqdarına mütənasibdir.

Yüksək məsaməli materiallarda bərk maddənin miqdarı az olduğundan, məsələn çoxməsaməli miporanın istilikkeçirməsi havanın istilikkeçirməsinə yaxındır.

Sıxlıq. Istilik-izolyasiya materiallarının sıxlığı onların ıstılik-izolyasiya keyfiyyətinin ən mühüm göstəricisidir. Materialın sıxlığı az olduqca, onun istilikkeçirməsi də azdır. İnşaatda istifadə olunan materialların istilikkeçirmə keyfiyyətini yüksəltmək məqsədilə bütün istilik-izolyasiya materiallarının sıxlığı 700 kq/m3-dan çox olmamalıdır.

Sixli İİM

Möhkəmlik. Əksər yüksəkməsaməli quruluşlu istilik-izolyasiya materiallarının möhkəmliyi çox azdır. Adətən, yüksələn məsaməli materialların möhkəmliyi ancaq sıxılmada möhkəmliyi, lifli quruluşlu məmulatların - əyilmədə möhkəmliyi, elastik istilik-izolyasiya məmulatlarınkı (keçə, mineral döşəkçələr və s.) isə dartılmada möhkəmliyi ilə xarakterizə olunur.

Konstruktiv-istilik-izolyasiya materiallarının möhkəmliyi, onarın quruluşundan asılı olmayaraq, sıxılmada və əyilmədə möhkəmlik həddi ilə xarakterizə olunur. İstilik-izolyasiya materiallarının sıxılmada möhkəmliyi, adətən, 0,1-1,5 MPa, konstruktiv istilik-izolyasiya materiallarının möhkəmliyi isə 5 MPa-dan çox olur.

Nəmlik istilik-izolyasiya materiallarının xassələrinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir edir. Belə materiallar yüksəkməsaməli quruluşlu olduqlan üçün asanlıqla nəmlənir, bu da onlann əsas xas- sələri olan istilikkeçirməni, möhkəmliyi, bioloji dayanıqlığı və şaxtayadavamlılığı pisləşdirir.

Suhopma. İstilik-izolyasiya materiallarının bu xassəsi də çox əhəmiyətlidir. Ümumiyyətlə, məsamələri bir-birilə əlaqədar olan məmulatın suhopması daha çox, qapalı məsaməlilərinki isə daha az olur.

Bioloji dayanıqlıq. Üzvi istilik-izolyasiya materiallarının bioloji dayanıqlığı onun suyadavamlılığı, yəni nəmləndikdə möhkəmliyini saxlamaq qabiliyyəti ilə sıx əlaqədardır. Mikroorqanizmlərin, bakteriyaların, göbələklərin və bəzi həşarat növlərinin dağıdıcı təsirinə müqavimət göstərmə qabiliyyətinə bioloji dayanıqlıq deyilir. Bioloji dayanıqlıq ancaq üzvi materiallardan və ya tərkibində üzvi maddələr olan istilikizolyasiya materiallarından tələb oluna bilər. Məmulatın tərkibinə daxil olan üzvi xammalı antiseptiklər və zəhərli maddələrlə emal etməklə bioloji dayanıqlığını artırmaq mümkündür.

Bioloji dayaniqli İİMBioloji dayaniqli İİM

Şaxtayadavamlılıq. Buzxanaların tikintisi zamanı onların xarici divarlarında istilik-izolyasiya materialları istifadə olunduğu hallarda, həmin materialların şaxtayadavamlı olması tələb oluna bilər.

Şaxtaya davamlı İİM

Odadayanıqlıq. Konstruktiv istilik-izolyasiya materialları kifayət qədər odadayanıqlı olmalıdır. Nəzərdə tutmaq lazımdır ki, adətən istilik-izolyasiya materialları çox məsaməli və az istilikkeçirmə xassəli olduqları üçün onların odadayanıqlıq həddi sıx materiallardan olan məmulatın odadayanıqlığından yüksəkdir.

Oda Davamliliq

Üzvi istilik-izolyasiya materialları yanan, qeyri-istilik izolyasiya materialları isə yanmayan materiallar qrupuna aiddir. Çətinyanan materiallara - üzərinə suvaq çəkilmiş qamış tavalan, tərkibində bitum və sintetik yapışdırıcı maddələr olan mineral və şüşə pambığı tavalan, mantar və bəzi fibrolit tavalar aiddir. Çətinalovlanan materiallara isə polivinilxlorid və fenol-formaldehid köpüklü plastlar mənsubdur.

İstilikkeçirmə. İstilik-izolyasiya materiallarının keyfiyyətinin əsas göstəricisi onun istilikkeçirməsidir. Mühitin temperaturu qalxdıqca, materiallann əksəriyyətinin istilikkeçirməsi artır və ancaq nadir hallarda aşağı düşür. Adətən. materiallann istilikkeçirmə qabiliyyəti 20-25°S temperatur halı üçün göstərilir. Hesabatlarda isə izolyasiya olunan konstruksiyanın iş temperaturu nəzərə alınmalıdır.

 

 

 

Sosial şəbəkələrdə bölüşmək