Binaların qrunt sulardan qorunması

Binaların qrunt sulardan qorunması

 

 

 

 

 

 

 

Bəzən qrunt suları səviyyəsinin yüksəkdə dayanması nəticəsində zirzəmi və ya kürsülük mərtəbələrinə sudolma halları baş verir, divar səthləri nəm olur, ləkələnir. Daş qruntlardan çıxan kapilyar nəmlik bünövrə və kürsülük divarlardan qalxaraq alt mərtəbənin divarlarına daxil olub, yerləşkələrin sanitariya şəraitlərini pisləşdirir. Qrunt suları aqressiv olduqda isə divar və digar konstruksiyalar xarab olub dağıla da bilər. Bunların qarşısını almaq üçün xüsusi tədbirlər görülür.

Qrunt suyunun səviyyəsi ilə zirzəminin döşəməsi arasındakı məsafə 0.1-0.2 m olduqda toxaclanmış qruntun üstündən 250 mm qalınlığında yaxşı əzişdirilmiş yağlı gildən lay salınır. Onun üstündən 100-120 mm qalınlığında beton qatı tökülür ki, bunun da üstündən sement məhlulundan (1:2) və ya asfaltdan döşəmə düzəldilir. Zirzəmi divarının xarici səthinin hidroizolyasiya etmək üçün onun üzərinə sement məhlulundan (1:2) suvaq çəkilir və bunun üstündən, aralarında iki lay tol olmaqla üç dəfə qaynar bitum yaxılıb üzərinə 200-250 mm qalınlığında yağlı gil qatı döşənir.

Su basqısı 0.2-0.8 m olduqda döşəmənin qrunt sularında üzə bilməsi təhlükəsi qarşıya çıxır. Buna görə də zirzəminin döşəməsi süni surətdə ağırlaşdırırlar. Bu məqsədlə hamarlanmış qruntun üstündə 100-150 mm qalınlığında qırmadaş ilə gil tökülüb döyəclənir və bunun da üstündən 100-150 mm qalınlığında beton yayılır. 20-25 mm qalınlığında  sement məhlulu və ya asfalt yaxılmaqla, beton layının üstü hamarlanır və üstündən 2-3 qat çürüməyən rulon materialdan (ruberoid, hidroizol, brizol və s.) kilim döşənir. Kilimin davamı bünövrənin üstü ilə çölə  çıxarılıb, qrunt suyunun səviyyəsində ən azı 0.5 m yuxarı qaldırılıb qaynar bitumla, sement məhlulu ilə suvanmış bünövrə divarının xarici səthinə yapışdırılır. Mexaniki zədələnmələrdən qorumaq üçün kilimin üzündən sement məhlulu ilə kərpic və ya daş divar hörür, onun da üstündən 200-250 mm qalınlığında yağlı gil yaxıb qarşısının toxaclanmış qruntla tuturlar. Kilimi üfüqi sürətdə mühafizə etmək üçün səthinə 20-30 mm qalınlığında  sement suvağı çəkilir. Su basqısının miqdarından asılı olaraq, suvağın üstündən 150-200 mm qalınlığında ağır beton salınır, bunnu da üstündən sement məhlulu və ya asfaltdan zirzəmi döşəməsi düzəldilir.

Şəkil 1.

a, b-zirzəmisiz; c-zirzəmili; d,e,f-zirzəmili; QSS-qrunt suyun səviyyəsi; ZDS-zirzəmi döşəməsinin səviyyəsi;1-üfuqi hidroizolyasiya;2-çaquli hidroizolyasiya;3-texniki zirzəminin döşəməsi; 4,5,6-qrunt sularına qarşı şaquli hidroizoləedici; 7,8,9-həmçinin üfuqi hidroizolyasiya; 10-divar; 11-kürsülük divarı; 12-iribloklu bünövrə divarı; 13-kötürdaş bünövrə; 14-beton bünövrə; 15-dəmir-beton bünövrə yastığı; 16-dirəklər üzrə döşəmə;17-örtmələr üzrə döşəmə.

 

Qrunt suyunun səviyyəsi 0.8 m-dən yuxarı qalxarsa, (Şək 1 e) şəkildə götəriləndən fərqli olaraq, zirzəmi döşəməsinin və divarlarının altına bütöv və ya qabırğalarının aralarına ağır beton doldurulmuş, dəmir-beton layı salınır, üstündən zirzəminin döşəməsi düzəldilir (şək.1 d). Qrunt suyunun səviyyəsi daha yüksəkdə olarsa, onun səviyyəsini drenaj və ya başqa vasitələrlə aşağı salmaq lazımdır.

Divarları kapilyar nəmlikdən qorumaq məqsədi ilə birinci mərtəbənin döşəməsindən 150-200 mm (iki kərpic və ya bir kubik daşı hündürlükdə) aşağıda, səki və ya selsəkidən isə 150-200 mm yuxarıda üfuqi hidroizolyasiya qatı düzəldilir. Bunun üçün aralarında iki qat tol,ruberoid və ya hidroizol olmaqla üç dəfə qaynar bitum yaxmasından və ya 20-30 mm qalınlığında 1:2 tərkibli 20-100 markalı sement məhlulundan istifadə edilir.

Qrunt üzərində qurulan döşəmələrdə kürsülük divarının qruntla birləşdiyi yerlərdə üfuqi hidroizolyasiya ilə birinci mərtəbənin döşəməaltı hazırlıq qatının üstünə qədər olan sahədə iki dəfə qaynar bitum yaxmaqla şaquli hidroizolyasiya da düzəldilir (şək.1 a,d). Üfuqi hidroizolyasiyanı kürsülük divarının üstündən də qoymaq olar.

 Seysmik rayonlarda divarlarda üfuqi hidroizolyasiya qoyulan zaman tikili və ya binaların zəlzələyə dözümlüyünün azalmaması üçün xüsusi tədbirlər görülməlidir. Hidroizolyasiya kiliminin altında və üstündəki hörgü yüksək  markalı sement məhlulu ilə (1:2) aparılmalıdır. Bünövrənin altından qrunt suyunun üst səviyyəsinə qədər olan məsafə 500 mm-dən az olarsa, bünövrənin altından 150-200 mm qalınlığında yağlı gil təbəqəsi salınır.

Şəkil 2

a-qənbər daşı döşənmiş selsəki;b-asfaltlanmış selsəki; 1 qənbər daşları; 2 qum, 3- asfalt;4-qırmadaş hazırlıq;5-bardür(mərz) daşı;6-küçə örtüsü;7-kürsülüyün üzlüyü;8-hidroizolyasiya;9-beton;10-qırmadaşlı gil.

 

Yağışın, ərimiş qarın və ya yer səthinə yağıla bilən digər suların bünövrəyə keçməməsi üçün binanın tikildiyi sahənin səthi hamarlanır və suyun axması üçün binadan bir və ya bir neçə tərəfə  maillik verilir. Binanın perimetri üzrə xarici tərəfdən 500-700 mm enində və 5% mailliyində selsəki düzəldilir. Selsəki 100-150 mm qalınlığında beton və ya gil-beton əsasdan, onun üstünə salınmış asfaltdan (20-25 mm), asfalt-betondan və ya digər materiallardan ibarətdir. Kövşək qruntlarda selsıkinin eni 1500 mm-dən az olmamalıdır. Sesəkiyə qənbər daşları düzürlər (şək 2 a). Silsəkidən gediş-gəliş üçün istifadə  edildikdə onun eni 1000 mm-dən çox, mailliyi isə 2-3 % götürülür ki, bu da səki adlanır (şək.2 b).

Səki və selsəkilərin üstündən heç vaxt bitki əkilməməlidir. Çünki bitkilərin kökləri hidroizolyasiyanı xarab edə bilərlər.

Sosial şəbəkələrdə bölüşmək